Ο χρόνος στον Περσικό τελειώνει, η μεγάλη κρίση προ των πυλών
Οικονομίες και αγορές κινούνται με δανεικό χρόνο, λένε οι ειδικοί, σε μια κρίση που απειλεί να λάβει χαρακτηριστικά καταστροφής. Η εικόνα που βλέπουμε γύρω μας -και στα τερματικά- μοιάζει παραπλανητική.
Γράφει ο Γιώργος Παπανικολάου.
Το Euro2day.gr έχει προειδοποιήσει εδώ και αρκετό διάστημα, με σχόλια και ρεπορτάζ, ότι η κρίση ενδέχεται να αποδειχτεί πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι φαίνεται στα τερματικά των αγορών. Τις τελευταίες μέρες, αυτή η αναντιστοιχία αποτυπώνεται πλέον και στα πιο έγκριτα διεθνή ΜΜΕ.
Ο χρόνος του Τραμπ να βρει μια λύση στον Περσικό τελειώνει, ενώ κάθε μέρα καθυστέρησης επιβαρύνει μια ήδη εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση για την παγκόσμια οικονομία.
Σύμφωνα και με προχθεσινή ανάλυση του Economist, η εικόνα αυτή είναι «βαθιά παραπλανητική», καλύπτοντας μια πραγματικότητα που ήδη απειλεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Στις 20 Απριλίου, τα τελευταία δεξαμενόπλοια που πρόλαβαν να περάσουν από το Ορμούζ πριν από τον πόλεμο έφτασαν στους προορισμούς τους, στη Μαλαισία και την Καλιφόρνια. Το μαξιλάρι της προσφοράς που βρισκόταν ήδη καθ’ οδόν σχεδόν εξαντλήθηκε -και μάλιστα σε μια εποχή του χρόνου που η καλοκαιρινή ζήτηση αρχίζει να ανεβαίνει.
Ο κίνδυνος για ένα πραγματικό σοκ στην προσφορά μεγαλώνει μέρα με τη μέρα.
Οι αγορές υποτιμούν την κρίση -με μία εξαίρεση
Εκεί όπου αλλάζουν χέρια αληθινά «φυσικά» φορτία, οι τιμές έχουν εκτιναχθεί. Το Dated Brent -η τιμή για παραδοτέα φορτία τις επόμενες εβδομάδες, σύμφωνα με τον οίκο Platts- κινείται τον Απρίλιο σε επίπεδα μεταξύ 120 και 150 δολαρίων το βαρέλι.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, αντίθετα, παραμένουν σε ένα εύρος διακύμανσης περίπου 90-100 δολαρίων. Το άνοιγμα μεταξύ των δύο, που κανονικά κυμαίνεται στο ένα με δύο δολάρια, διευρύνθηκε δραματικά μέσα στον Απρίλιο, αντανακλώντας φόβους για άμεσες ελλείψεις.
Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται παντού όπου υπάρχει φυσική παράδοση. Στις ασιατικές αγορές άμεσης παράδοσης, αναφέρει ο Economist, η βενζίνη αγγίζει τα 120 δολάρια το βαρέλι, το ντίζελ τα 175, το καύσιμο αεροσκαφών τα 200 -από 80, 93 και 94 δολάρια αντίστοιχα πριν από τον πόλεμο.
Στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου, το αλουμίνιο έφτασε σε υψηλό τετραετίας, στις 3.672 δολάρια ο τόνος, στις 16 Απριλίου. Οι προσαυξήσεις φυσικής παράδοσης -το τίμημα που πληρώνουν οι αγοραστές πάνω από την επίσημη τιμή για μέταλλο «εδώ και τώρα»- σπάνε κάθε ρεκόρ.
Έφτασαν μέσα στον Απρίλιο τις 2.521 δολάρια ο τόνος στις ΗΠΑ και τα 599 δολάρια στην Ευρώπη.
Όπου κυκλοφορεί πραγματικό εμπόρευμα, η τιμή έχει εκτοξευτεί. Στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια, όμως, φαίνεται να επικρατεί ακόμη η ψευδαίσθηση της κανονικότητας.
Ο Νικ Σνόουντον της Mercuria μίλησε στο Reuters για «μαύρο κύκνο» στην αγορά αλουμινίου, λέγοντας ότι είναι «πιθανότατα το μεγαλύτερο μεμονωμένο σοκ προσφοράς που έχει υποστεί η αγορά βασικών μετάλλων μετά το 2000».
Στο πετρέλαιο, στελέχη του μεγάλου παίκτη της αγοράς Trafigura υπολογίζουν ως σχεδόν αναπόφευκτη μια σωρευτική απώλεια 1,5 δισ. βαρελιών από τον Κόλπο, που αντιστοιχεί περίπου στο 5% της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής.
Αν το Ορμούζ παραμείνει κλειστό, ο αριθμός αυτός μπορεί εύκολα να διπλασιαστεί. Όμως, η τελευταία φορά που υπήρξε τέτοια δραστική μεταβολή μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, της τάξεως του 10%, ήταν την περίοδο των lockdown της πανδημίας, το 2020.
Τότε, το σοκ ήρθε από την πλευρά της ζήτησης, όχι της προσφοράς. Σημασία όμως έχει ότι επέφερε πτώση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά περισσότερο από 3%.
Σύμφωνα, εξάλλου, με την ανεξάρτητη εταιρεία αναλύσεων HFI Research, ακόμη και ένα άμεσο άνοιγμα του Στενού δεν θα απέτρεπε την εκτεταμένη ανάλωση των χερσαίων αποθεμάτων. Για να αποκατασταθεί ουσιαστική ροή χρειάζονται τουλάχιστον 100 υπερμεγέθη δεξαμενόπλοια και περίπου τρεις μήνες.
Από την ενέργεια στα τρόφιμα, από το Πεκίνο στην Ουάσιγκτον
Η κρίση όμως δεν αφορά μόνο την ενέργεια. Υψηλόβαθμο στέλεχος της Vitol προειδοποίησε μέσω Financial Times ότι η ενεργειακή κρίση θα γίνει και επισιτιστική, προβλέποντας πιέσεις στις αποδόσεις των καλλιεργειών και άνοδο στις τιμές τροφίμων τις επόμενες περιόδους.
Πολλά ευρωπαϊκά διυλιστήρια λειτουργούν ήδη με αρνητικά περιθώρια, σύμφωνα με τον Μπένεντικτ Τζορτζ του Argus Media, ενώ οι κυβερνήσεις -16 από τις 27- επιδοτούν την κατανάλωση, συντηρώντας τεχνητά τη ζήτηση και μπλοκάροντας την προσαρμογή που η αγορά θα επέβαλλε.
Όμως, τα αποθέματα φυσικού αερίου στην ΕΕ είναι γεμάτα μόλις κατά 30% -στην Ολλανδία μόλις στο 7,4%, στη Γερμανία στο 23,5%. Οι καλοκαιρινές τιμές έχουν ισοφαρίσει τις χειμερινές, κάτι που δημιουργεί ισχυρά αντικίνητρα στην αναπλήρωση των αποθηκών ενόψει του χειμώνα.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η Κίνα θα μπορούσε να βοηθήσει, απελευθερώνοντας ένα μέρος από τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου που διαθέτει, τα οποία υπολογίζονται σε 1,3 δισ. βαρέλια. Ωστόσο, πληροφορίες από το Πεκίνο, που επικαλείται ο Economist, αναφέρουν ότι η ηγεσία δεν θα ανοίξει τις κάνουλες, πριν εξασφαλιστεί διαρκής εκεχειρία στον Περσικό.
Αντίστροφα, η κρίση θα μετατραπεί σε καταστροφή εάν προκύψει απαγόρευση εξαγωγών καυσίμων και αργού από την πλευρά των ΗΠΑ. Τόσο ο Economist όσο και η HFI Research θεωρούν το ενδεχόμενο πιθανό, αν οι εγχώριες τιμές στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίσουν την ανοδική πορεία.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα έρθει το σοκ. Έχει ήδη έρθει. Το πραγματικό ερώτημα είναι πότε θα περάσει στις χρηματοοικονομικές αγορές, στις αποτιμήσεις των μετοχών, στα ομόλογα και στο ΑΕΠ των οικονομιών της Ευρώπης.
Επώνυμες πηγές της «φυσικής» αγοράς πετρελαίου έχουν ήδη προειδοποιήσει. «Είμαστε με δανεικό χρόνο», λέει η Vitol. «Η αγορά δεν έχει τιμολογήσει μεγαλύτερη εκτροπή. Κανείς δεν είναι προετοιμασμένος», προσθέτει η Louis Dreyfus.
Το καυτό ερώτημα είναι πότε -και αν- θα τις ακούσει ο Τραμπ.
