Δεν Θα Αφήσει Ζώο Για Ζώο! Μητσοτάκης σε Κτηνοτρόφους

Ξεκάθαρο μήνυμα έστειλε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προς τους κτηνοτρόφους της χώρας κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Μέγαρο Μαξίμου, τοποθετώντας την εκρίζωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων ως κορυφαία προτεραιότητα, ενώ παράλληλα απέρριψε τη συζήτηση περί μαζικού εμβολιασμού, χαρακτηρίζοντάς την «αποπροσανατολιστική».

Η συνάντηση στο Μέγαρο Μαξίμου

Σε κλίμα έντασης αλλά και προσδοκιών πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Πρωθυπουργού με εκπροσώπους κτηνοτροφικών οργανώσεων και συλλόγων, οι οποίοι μετέφεραν στον αρχηγό της κυβέρνησης την αγωνία και την απόγνωση χιλιάδων κτηνοτρόφων που πλήττονται από την εξάπλωση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.

Η θέση της κυβέρνησης: Εκρίζωση, όχι εμβολιασμός

Η στρατηγική που επέλεξε η κυβέρνηση βασίζεται στο μοντέλο της εκρίζωσης (stamping out), το οποίο προβλέπει:

• Μαζικές θανατώσεις μολυσμένων και ύποπτων ζώων στις εστίες της νόσου.
• Αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας και περιορισμού μετακινήσεων ζώων.
• Ζώνες απαγόρευσης γύρω από τις εστίες, με πλήρη απομόνωση των πληγεισών περιοχών.
• Εντατική επιτήρηση και εργαστηριακούς ελέγχους σε γειτονικές εκτροφές.
• Αποζημιώσεις στους πληγέντες κτηνοτρόφους για τα ζώα που θανατώνονται.

Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι ότι ο εμβολιασμός, αν και περιορίζει τα συμπτώματα, δεν εξαλείφει τον ιό — και μπορεί να δημιουργήσει ζώα-φορείς που θα συνεχίζουν να μεταδίδουν τη νόσο χωρίς να εμφανίζουν συμπτώματα. Επιπλέον, η χρήση εμβολιασμού μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τις εξαγωγές ζωικών προϊόντων, καθώς πολλές χώρες-εισαγωγείς θέτουν περιορισμούς σε προϊόντα από εμβολιασμένα ζώα.

Από την πλευρά τους, οι κτηνοτρόφοι αντιμετωπίζουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα στο χωράφι, και τα αιτήματά τους πηγάζουν από βαθιά αγωνία:

Καταστροφή κοπαδιών

Η  πολιτική εκρίζωσης σημαίνει στην πράξη τη θανάτωση ολόκληρων κοπαδιών — πολλά από τα οποία αποτελούν τον καρπό γενεών γενετικής βελτίωσης. Για κτηνοτρόφους που έχουν αφιερώσει δεκαετίες στη δημιουργία υψηλής ποιότητας ζωικού κεφαλαίου, η απώλεια είναι ανυπολόγιστη — και σε καμία περίπτωση δεν αποτιμάται πλήρως μέσω αποζημιώσεων.

Οικονομική καταστροφή

Ακόμα και με αποζημιώσεις, η ανασύσταση ενός κοπαδιού απαιτεί χρόνια και σημαντικές επενδύσεις. Πολλοί κτηνοτρόφοι βρίσκονται ήδη σε οικονομικά δύσκολη θέση λόγω αυξημένου κόστους ζωοτροφών, ενέργειας και λειτουργικών εξόδων, και η απώλεια του κοπαδιού τους ισοδυναμεί ουσιαστικά με οικονομική καταστροφή.

Καθυστερήσεις αποζημιώσεων

Ιστορικά, οι αποζημιώσεις σε αντίστοιχες κρίσεις έχουν χαρακτηριστεί από σημαντικές καθυστερήσεις και γραφειοκρατικά εμπόδια, γεγονός που εντείνει τη δυσπιστία των κτηνοτρόφων απέναντι στις κυβερνητικές υποσχέσεις.

Ο εμβολιασμός ως εναλλακτική

Οι κτηνοτρόφοι υποστηρίζουν ότι ο προληπτικός εμβολιασμός θα μπορούσε να προστατεύσει τα υγιή κοπάδια, να περιορίσει δραστικά την εξάπλωση της νόσου και να αποφύγει τις μαζικές θανατώσεις — ακόμα και αν αυτό σημαίνει προσωρινούς περιορισμούς στις εξαγωγές. Για πολλούς, η σωτηρία των ζώων υπερτερεί κάθε εμπορικής σκοπιμότητας.

Το επιστημονικό δίλημμα

Η διαμάχη μεταξύ εκρίζωσης και εμβολιασμού δεν είναι νέα — αποτελεί ένα κλασικό δίλημμα της κτηνιατρικής πολιτικής που απασχολεί χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο:

• Οριστική εξάλειψη του ιού από μια περιοχή.
• Διατήρηση του καθεστώτος «ελεύθερης νόσου», κρίσιμου για τις εξαγωγές.
• Αποφυγή δημιουργίας ζώων-φορέων.
• Συμβατότητα με τις κατευθυντήριες γραμμές του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (WOAH).

Υπέρ του εμβολιασμού:

• Προστασία υγιών ζώων χωρίς μαζικές θανατώσεις.
• Μείωση της ψυχολογικής και οικονομικής επιβάρυνσης των κτηνοτρόφων.
• Ταχύτερος περιορισμός της εξάπλωσης.
• Δυνατότητα συνδυασμού με στοχευμένη εκρίζωση (στρατηγική «εμβολιασμός προς εκρίζωση»).

Αρκετοί Έλληνες κτηνίατροι και ακαδημαϊκοί έχουν ταχθεί υπέρ μιας συνδυαστικής προσέγγισης, υποστηρίζοντας ότι ο εμβολιασμός δεν αποκλείει την εκρίζωση αλλά μπορεί να τη διευκολύνει, ιδίως σε περιπτώσεις ευρείας εξάπλωσης όπου η αποκλειστική εκρίζωση απαιτεί θανάτωση δεκάδων χιλιάδων ζώων.

Η κατάσταση στο πεδίο

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων (Sheep and Goat Pox) έχει πλήξει σημαντικό αριθμό εκτροφών σε πολλές περιφερειακές ενότητες της χώρας, δημιουργώντας μια κρίση πολλαπλών επιπέδων:

• Χιλιάδες ζώα έχουν ήδη θανατωθεί στο πλαίσιο της πολιτικής εκρίζωσης.
• Ζώνες απαγόρευσης έχουν επιβληθεί σε πληγείσες περιοχές, αποκόπτοντας κτηνοτρόφους από αγορές και σφαγεία.
• Η ψυχολογική πίεση στους κτηνοτρόφους είναι τεράστια, με αναφορές για αίσθημα απελπισίας και εγκατάλειψης.
• Οι τοπικές οικονομίες, ιδίως σε νησιωτικές και ορεινές περιοχές όπου η κτηνοτροφία αποτελεί τη βασική οικονομική δραστηριότητα, δέχονται σοβαρό πλήγμα.
• Η παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων — φέτα, γραβιέρα, κεφαλοτύρι και άλλα παραδοσιακά τυριά — απειλείται με σημαντική μείωση.

Η ευρωπαϊκή διάσταση

Η διαχείριση της κρίσης δεν είναι αποκλειστικά εθνική υπόθεση. Η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί εντός του πλαισίου που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία:

• Εφαρμόζει γενικά την πολιτική μη εμβολιασμού για την ευλογιά των αιγοπροβάτων, θεωρώντας ότι η νόσος δεν είναι ενδημική στην ΕΕ.
• Παρέχει τη δυνατότητα έκτακτου εμβολιασμού υπό αυστηρές προϋποθέσεις, αλλά με σημαντικές εμπορικές συνέπειες για τα προϊόντα των εμβολιασμένων ζώων.
• Χρηματοδοτεί μέρος των αποζημιώσεων μέσω του Ταμείου Κτηνιατρικών Μέτρων.
• Ασκεί πίεση για ταχεία εκρίζωση, ώστε να αποφευχθεί η εξάπλωση σε γειτονικά κράτη-μέλη.

Η θέση της κυβέρνησης Μητσοτάκη φαίνεται να ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές, γεγονός που ερμηνεύεται από τους επικριτές ως υποταγή στις Βρυξέλλες εις βάρος των Ελλήνων κτηνοτρόφων, αλλά από την κυβέρνηση ως ορθολογική επιλογή που προστατεύει μακροπρόθεσμα τον κλάδο.

Οι πολιτικές αντιδράσεις

Η στάση του Πρωθυπουργού δεν άργησε να προκαλέσει  πολιτικές αντιδράσεις:

• Η αξιωματική αντιπολίτευση κατηγόρησε την κυβέρνηση για αναλγησία και αδράνεια, ζητώντας άμεσο εμβολιασμό και πλήρεις αποζημιώσεις.
• Κτηνοτροφικές οργανώσεις εξέφρασαν απογοήτευση για τη στάση του Πρωθυπουργού, προαναγγέλλοντας κινητοποιήσεις.
• Τοπικοί άρχοντες σε πληγείσες περιοχές ζήτησαν κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης και ειδικά μέτρα στήριξης.
• Βουλευτές αγροτικών περιοχών — ακόμα και εντός της κυβερνητικής πλειοψηφίας — εξέφρασαν ανησυχία για τις κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις της κρίσης.

Τα κρίσιμα ερωτήματα

Καθώς η κρίση εξελίσσεται, τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα είναι πολλά:

1. Θα αρκέσει η  πολιτική εκρίζωσης για τον περιορισμό της νόσου, ή η εξάπλωσή της θα αναγκάσει τελικά την κυβέρνηση να καταφύγει στον εμβολιασμό;
2. Πότε και πώς θα καταβληθούν οι αποζημιώσεις, και θα είναι επαρκείς για να αποφευχθεί η οικονομική κατάρρευση κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων;
3. Ποιες θα είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην ελληνική κτηνοτροφία, στην αυτάρκεια σε γαλακτοκομικά προϊόντα και στις τοπικές οικονομίες;
4. Θα ανοίξει η ΕΕ το παράθυρο για έκτακτο εμβολιασμό, αν η κατάσταση ξεφύγει από τον έλεγχο;
5. Πώς θα διαχειριστεί πολιτικά η κυβέρνηση τη δυσαρέσκεια ενός κλάδου που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά πολλών αγροτικών περιοχών;

Η ευλογιά των αιγοπροβάτων δεν είναι απλώς ένα κτηνιατρικό πρόβλημα — είναι μια κρίση που αγγίζει την οικονομία, την κοινωνία, την πολιτική και την ίδια την ταυτότητα περιοχών όπου η κτηνοτροφία δεν αποτελεί απλώς επάγγελμα, αλλά τρόπο ζωής. Και σε αυτή την κρίση, η απόσταση μεταξύ «αποπροσανατολισμού» και λαϊκής απαίτησης μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερη από ό,τι εκτιμά το Μέγαρο Μαξίμου.

triklopodia.gr