Ιράν–ΗΠΑ: Σχεδόν παρέλυσε το Ορμούζ – Φόβοι για κλιμάκωση της σύρραξης και τα καύσιμα

Η εικόνα στο Ορμούζ επιδεινώθηκε περαιτέρω τις τελευταίες ώρες. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters, μόλις δύο πλοία πέρασαν από τα Στενά την Παρασκευή, χωρίς να καταγράφεται ορατή μεταφορά αργού πετρελαίου, έναντι περισσότερων από 130 διελεύσεων ημερησίως πριν από τον πόλεμο. Η Τεχεράνη επιμένει ότι η διέλευση θα αποκατασταθεί μόνο εφόσον ικανοποιηθούν οι όροι της, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι δεν έχει ληφθεί απόφαση για επανέναρξη των συνομιλιών με τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Ιράν για επίθεση σε ακόμη ένα πλοίο της κρατικής ADNOC, το τρίτο αντίστοιχο περιστατικό σε λιγότερο από μία εβδομάδα.

Η παρατεταμένη κρίση εξακολουθεί να τροφοδοτεί την αβεβαιότητα στις αγορές ενέργειας. Το Brent έκλεισε την Παρασκευή στα 88,52 δολάρια το βαρέλι, με εβδομαδιαία άνοδο 6%, ενώ το WTI διαμορφώθηκε στα 82,40 δολάρια, με κέρδη 5,4% στην εβδομάδα. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει ότι μπορεί να διατηρήσει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, εντείνοντας την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η ελληνική διπλωματική κινητικότητα. Ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε διαδοχικές επαφές με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί, υπογραμμίζοντας προς την Τεχεράνη τη σημασία της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της θαλάσσιας ασφάλειας. Η παράμετρος αυτή συνδέεται άμεσα και με την εκτίμηση του Νομικού, Διεθνολόγου, Διδάκτορος Πανεπιστημίου Αθηνών και καθηγητή Στρατιωτικών Σχολών, Δρος Ιωάννη Παπαφλωράτου, ο οποίος επισημαίνει στα Μακεδονικά Νέα ότι η Ελλάδα, ως μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις παγκοσμίως, δεν μπορεί να μείνει μακριά από τις εξελίξεις.

Ο Δρ. Παπαφλωράτος αναλύει ακόμη την εσωτερική κατάσταση στο Ιράν μετά τη διαδοχή Χαμενεΐ, τον ρόλο των Φρουρών της Επανάστασης, τη χρήση του Ορμούζ ως μοχλού πίεσης από την Τεχεράνη, την παράλληλη αστάθεια στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ και τις πιθανές επιπτώσεις μιας παρατεταμένης ενεργειακής πίεσης.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του Δρος Ιωάννη Παπαφλωράτου στα Μακεδονικά Νέα:

• Τον Μάρτιο, εξετάζαμε τα σενάρια για το Ιράν μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ. Πέντε μήνες αργότερα και με τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ στην ηγεσία, ποιος πιστεύετε ότι ασκεί σήμερα ουσιαστικά την εξουσία στην Τεχεράνη;

Αυτή τη στιγμή, η αλήθεια είναι ότι ουδείς γνωρίζει «ποιος κυβερνά αυτή τη χώρα», για να θυμηθούμε τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, διότι πολύ απλά ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ είναι κυριολεκτικά άφαντος. Προ ολίγων ημερών, δημοσιεύθηκε στον διεθνή Τύπο η πληροφορία ότι ήταν νεκρός, δίχως να υπάρξει η παραμικρή επιβεβαίωση. Είναι, όμως, μάλλον ή ήττον βέβαιον ότι υφίσταται μεγάλη διαμάχη μεταξύ πολιτικών και των Φρουρών της Επανάστασης για την εξουσία.

• Η προσωρινή συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν του Ιουνίου έχει ουσιαστικά καταρρεύσει και οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβίασή της. Υπάρχει αυτή τη στιγμή πραγματικός δρόμος προς μια νέα συμφωνία ή έχουμε περάσει σε μια παρατεταμένη σύγκρουση φθοράς;

Οιαδήποτε πρόβλεψη είναι επισφαλής και παρακινδυνευμένη. Μολαταύτα, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι και οι ΗΠΑ αλλά και το Ισραήλ θα έχουν πολύ σύντομα εκλογές, εκτιμώ ότι όλα τα σενάρια είναι ανοικτά ακόμη και αυτό μίας νέας πολεμικής σύρραξης.

• Το Ιράν συνδέει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ με άρση κυρώσεων, αποδέσμευση κεφαλαίων, αποζημιώσεις και άλλες αμερικανικές παραχωρήσεις. Έχουν μετατραπεί πλέον τα Στενά από μέσο στρατιωτικής πίεσης στο σημαντικότερο διαπραγματευτικό «χαρτί» της Τεχεράνης; Μέχρι πού μπορεί να το χρησιμοποιήσει χωρίς να στραφούν οριστικά εναντίον της ακόμη και χώρες που σήμερα κρατούν αποστάσεις από τις ΗΠΑ;

Πολλοί εκτιμούν πως αυτή η συγκεκριμένη πολιτική μπορεί να συνεχιστεί επί μακρόν, ιδίως εάν ληφθεί υπ’ όψιν ότι το οικονομικό εμπάργκο των ΗΠΑ στο Ιράν αρχίζει και πιέζει την ήδη εύθραυστη οικονομία της Τεχεράνης. Η πίεση αυτή είναι πολύ πιθανό να επηρεάσει τη σταθερότητα του ιρανικού καθεστώτος με μία εκ των έσω εξέγερση, σύμφωνα με αρκετούς Δυτικούς μελετητές.

• Παράλληλα με το Ορμούζ, οι Χούθι ασκούν πίεση στη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Βλέπουμε μια συντονισμένη στρατηγική δημιουργίας δύο ενεργειακών «ασφυξιών» και πόσο επικίνδυνη είναι αυτή για τη διεθνή οικονομία;

Είναι βέβαιον ότι για τη διεθνή οικονομία οποιαδήποτε διατάραξη της ναυσιπλοΐας έστω και σε ένα από τα προαναφερθέντα Στενά έχει σοβαρές συνέπειες. Εντούτοις, το εμπάργκο των Χούθι στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ επηρεάζει αρνητικά περισσότερο την Αίγυπτο, μειώνοντας σημαντικά τα έσοδά της από τη διώρυγα του Σουέζ και κλονίζοντας σοβαρά την οικονομία της. Οι συνέπειες μπορεί να είναι ανυπολόγιστες τόσο για τη σταθερότητα του καθεστώτος του Στρατηγού Αλ Σίσι όσο και για τη γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή.

• Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί ότι τα παγκόσμια αποθέματα μειώνονται, η παραγωγή στον Κόλπο παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα και οι αγορές καυσίμων είναι εξαιρετικά σφιχτές. Σε ποιο σημείο η ενεργειακή πίεση μπορεί να μετατραπεί σε πολιτικό παράγοντα που θα αναγκάσει είτε τις ΗΠΑ είτε το Ιράν σε υποχώρηση;

Δεν είναι βέβαιον ότι μία εκ των δύο πλευρών θα υποχωρήσει. Αντιθέτως, είναι λίαν πιθανόν να υπάρξει κλιμάκωση. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις αντοχές της ιρανικής οικονομίας.

• Η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν νέα αμυντική συμφωνία εν μέσω της κρίσης. Πρόκειται για συγκυριακή αντίδραση ή βλέπουμε να δημιουργείται μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, με τις περιφερειακές δυνάμεις να προετοιμάζονται για μια μακρά περίοδο αστάθειας;

Στα χαρτιά είναι μία πολύ καλή συμφωνία. Εντούτοις, τα συμφέροντα των τριών χωρών δεν συμπίπτουν. Άλλωστε, η ιστορία της περιοχής έχει αποδείξει ότι ουδεμία συμμαχία μεταξύ μουσουλμανικών κρατών επέτυχε. Θυμηθείτε ενδεικτικά το αποτυχημένο εγχείρημα της Ηνωμένης Αραβικής Δημοκρατίας. Εάν η συνεργασία αυτή πετύχει, θα πρόκειται για ένα διπλωματικό θαύμα.

• Για την Ελλάδα, η συνέχιση του πολέμου σημαίνει ακριβότερη ενέργεια, μεγαλύτερο κόστος μεταφορών και αυξημένους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα. Ποια πρέπει να είναι η ελληνική στάση εάν η κρίση στα Στενά παραταθεί και ζητηθεί από ευρωπαϊκές ή νατοϊκές χώρες μεγαλύτερη εμπλοκή στην προστασία της ναυσιπλοΐας;

Οι Αγγλοσάξονες λένε «there is no such thing as a free lunch». Η Ελλάδα, ούσα μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές δυνάμεις παγκοσμίως, δεν μπορεί να μείνει μακριά από μία εμπλοκή και να αφήσει τους άλλους να κάνουν ό,τι θέλουν. Η Αθήνα οφείλει να συνεχίσει την ενεργητική διπλωματία την οποία έχει ήδη αναπτύξει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρόσφατη τηλεφωνική συνομιλία του υπουργού Εξωτερικών κ. Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί.

makedonikanea.gr