Φλέγεται η Μέση Ανατολή: Έβδομη νύχτα τρόμου με εκατέρωθεν σφοδρά πλήγματα
ΗΜέση Ανατολή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κλιμάκωση της πολεμικής έντασης, καθώς συμπληρώθηκε η έβδομη συναπτή νύχτα σφοδρών βομβαρδισμών, βυθίζοντας την περιοχή σε έναν φαύλο κύκλο αιματηρών συγκρούσεων και αντιποίνων. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής στοχοποιούν καίριες υποδομές εντός του ιρανικού εδάφους, την ίδια στιγμή που η Τεχεράνη απαντά με συντονισμένα πλήγματα εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων και συμμάχων της Ουάσινγκτον σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο και την ευρύτερη γεωγραφική ζώνη. Η παρούσα κρίση, η οποία έχει τις ρίζες της στους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς που ξεκίνησαν την 28η Φεβρουαρίου, έλαβε νέα, δραματική τροπή από την 7η Ιουλίου, μετά τις επιθέσεις που σημειώθηκαν κατά εμπορικών πλοίων στον Κόλπο και αποδόθηκαν στην Ισλαμική Δημοκρατία. Οι τρέχουσες εχθροπραξίες αποτελούν τις εκτενέστερες που έχουν καταγραφεί μετά την εκεχειρία του Απριλίου, τορπιλίζοντας κάθε διπλωματική προσπάθεια για ειρήνευση και προκαλώντας ισχυρούς κλυδωνισμούς στην παγκόσμια οικονομία.
Το νέο κύμα αμερικανικών επιθέσεων και οι στόχοι της CENTCOM
Η αμερικανική στρατιωτική ηγεσία επιβεβαίωσε την επέκταση των επιχειρήσεών της, με την Κεντρική Διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ (CENTCOM) να προβαίνει σε επίσημες ανακοινώσεις μέσω της πλατφόρμας X. Σύμφωνα με την ενημέρωση που παρείχε ο αμερικανικός στρατός (τις πρώτες πρωινές ώρες ώρα Ελλάδας), ολοκληρώθηκε επιτυχώς ένας νέος ευρύς κύκλος αεροπορικών και ναυτικών επιδρομών εντός της ιρανικής επικράτειας.
- Εγκαταστάσεις επιτήρησης και ηλεκτρονικής παρακολούθησης.
- Υποδομές στρατιωτικής επιμελητείας και εφοδιασμού.
- Υπόγειες αποθήκες οπλισμού και πυρομαχικών.
- Ναυτικές δυνατότητες και μέσα του ιρανικού στόλου.
Για την υλοποίηση αυτών των αποστολών, η CENTCOM επιστράτευσε ένα ευρύ φάσμα οπλικών συστημάτων, χρησιμοποιώντας μαχητικά αεροσκάφη, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) καθώς και πολεμικά πλοία. Η Ουάσινγκτον υπογράμμισε την επιχειρησιακή της ετοιμότητα στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι περισσότεροι από 50.000 Αμερικανοί στρατιωτικοί βρίσκονται αυτή τη στιγμή ανεπτυγμένοι στη Μέση Ανατολή, παραμένοντας σε κατάσταση ύψιστης εγρήγορσης και πλήρους μαχητικής ικανότητας. Οι επιθέσεις αυτές έρχονται σε συνέχεια των επιχειρήσεων της προηγούμενης ημέρας, κατά την οποία οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ είχαν αναφέρει πλήγματα εναντίον δεκάδων στρατηγικών στόχων.
Ανθρώπινες απώλειες και εκτεταμένες καταστροφές στο Ιράν
Το κόστος σε ανθρώπινες ζωές και υλικές υποδομές στο εσωτερικό του Ιράν είναι βαρύ. Οι τοπικές αρχές της νότιας επαρχίας Ορμουζγκάν ανακοίνωσαν επίσημα ότι οι τελευταίες αμερικανικές επιδρομές είχαν ως τραγικό αποτέλεσμα τον θάνατο τουλάχιστον τριών ανθρώπων και τον τραυματισμό ακόμη οκτώ. Την είδηση αυτή μετέδωσε το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA μέσω της πλατφόρμας Telegram. Οι απώλειες αυτές προστίθενται στους οκτώ νεκρούς που είχαν καταγραφεί από τους βομβαρδισμούς της προηγούμενης ημέρας, ανεβάζοντας τον αριθμό των θυμάτων των τελευταίων εικοσιτετραώρων.
- Σοβαρά πλήγματα δέχθηκε το δίκτυο ηλεκτροδότησης στις νότιες περιοχές, γεγονός που ανάγκασε τις ιρανικές αρχές να απευθύνουν κατεπείγουσα έκκληση προς τους πολίτες για δραστική μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος.
- Αναφέρθηκαν στοχοποιήσεις και ζημιές σε ζωτικής σημασίας συγκοινωνιακούς κόμβους, όπως γέφυρες, ένα λιμάνι, ένα αεροδρόμιο καθώς και ένας σιδηροδρομικός σταθμός.
- Πλήγησαν κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές.
- Στη νότια ιρανική πόλη Τζασκ, εχθρικοί πύραυλοι έπληξαν εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής και μονάδες αφαλάτωσης υδάτων, προκαλώντας την πλήρη διακοπή της παροχής πόσιμου νερού στα γύρω χωριά, σύμφωνα με δηλώσεις τοπικού αξιωματούχου.
Από την πλευρά της, η αμερικανική κυβέρνηση στην Ουάσινγκτον επέλεξε να μην επιβεβαιώσει τις συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με το εύρος των καταστροφών στις μη στρατιωτικές υποδομές.
Τα αντίποινά της Τεχεράνης και οι επιθέσεις σε συμμαχικές χώρες
Η απάντηση της Τεχεράνης υπήρξε άμεση και πολυμέτωπη. Ο ιρανικός στρατός και οι Φρουροί της Επανάστασης (ο ιδεολογικός στρατός της Ισλαμικής Δημοκρατίας) εξαπέλυσαν μαζικά αντίποινα, στρέφοντας τα πυρά τους εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων και χωρών της περιοχής που φιλοξενούν δυνάμεις των ΗΠΑ. Οι ιρανικές αρχές προειδοποίησαν ρητά ότι τα κράτη που επιτρέπουν τη χρήση του εδάφους τους από τις αμερικανικές δυνάμεις για επιθέσεις εναντίον του Ιράν, θα πρέπει να είναι έτοιμα να δεχθούν ανάλογες στρατιωτικές απαντήσεις.
Η γεωγραφική έκταση των ιρανικών αντιποίνων περιλαμβάνει αρκετά κράτη:
- Ιορδανία: Ο ιρανικός στρατός στοχοποίησε αμερικανικές εγκαταστάσεις στο έδαφος της χώρας. Οι ιορδανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι τα συστήματα αεράμυνάς τους λειτούργησαν έγκαιρα τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου, αναχαιτίζοντας και καταρρίπτοντας 10 ιρανικούς πυραύλους που παραβίασαν τον εναέριο χώρο τους, χωρίς να σημειωθούν θύματα ή ζημιές.
- Κουβέιτ: Η Τεχεράνη έπληξε στρατιωτικούς στόχους των ΗΠΑ. Το εμιράτο ανακοίνωσε ότι από την ιρανική επίθεση επλήγη ένας σημαντικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής και αφαλάτωσης υδάτων. Οι αρχές του Κουβέιτ κάλεσαν τους κατοίκους να περιορίσουν τη χρήση ρεύματος σε αυτή την κρίσιμη φάση, ιδιαίτερα καθώς η χώρα βιώνει ακραίες συνθήκες με τη θερμοκρασία να αγγίζει τους 48 βαθμούς Κελσίου. Σειρήνες συναγερμού για επερχόμενα drones και πυραύλους ήχησαν τόσο στο Κουβέιτ όσο και στο Μπαχρέιν, όπου η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι έπληξε αμερικανικές υποδομές και δεξαμενές καυσίμων.
- Κατάρ: Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι εξαπέλυσαν πλήγμα εναντίον της στρατηγικής αμερικανικής βάσης Αλ Ουντέιντ. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, η επίθεση κατέστρεψε στρατιωτικά αεροσκάφη και συστήματα ραντάρ, ως πράξη τιμωρίας προς τις ΗΠΑ.
Η ένταση των επιθέσεων αυτών αποτυπώνεται στη μαρτυρία του Αμπού Μπακέρ, ενός 27χρονου υπαλλήλου της κυβέρνησης του Σουδάν που διαμένει στο Κατάρ. Μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, περιέγραψε τη στιγμή που ξύπνησε από τον ήχο των σειρήνων, ελπίζοντας αρχικά ότι η αναχαίτιση θα γινόταν πάνω από τη θάλασσα. Ωστόσο, οι σφοδρές εκρήξεις που ακολούθησαν έκαναν το σπίτι του να τρέμει, προκαλώντας του έντονη ανησυχία για τη διαιώνιση αυτής της πολεμικής σύρραξης.
Η ναυτική σύγκρουση και ο αποκλεισμός στο Στενό του Ορμούζ
Το πεδίο των μαχών έχει μεταφερθεί με ιδιαίτερη σφοδρότητα και στη θάλασσα, με τις δύο πλευρές να θέτουν στο στόχαστρο την εμπορική ναυτιλία. Το περασμένο σαββατοκύριακο, η Τεχεράνη προχώρησε στο εκ νέου κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ. Σε απάντηση αυτής της ενέργειας, η Ουάσινγκτον κήρυξε και άρχισε να εφαρμόζει έναν πλήρη ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Περσικό Κόλπο.
Η κατάσταση στο θαλάσσιο πέρασμα είναι εκρηκτική, με εκατέρωθεν επιχειρήσεις αναγκαστικής αλλαγής πορείας πλοίων:
- Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι, στο πλαίσιο επιχείρησης με τη χρήση πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, εμπόδισαν τη διέλευση τεσσάρων εμπορικών πλοίων από το Στενό, ισχυριζόμενοι ότι αυτά παραβίασαν τους κανόνες ναυσιπλοΐας που έχει θεσπίσει το Ιράν.
- Αντίστοιχα, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι ανάγκασαν τέσσερα εμπορικά σκάφη να αλλάξουν πορεία, προκειμένου να επιβληθεί ο ναυτικός αποκλεισμός που έχει επιβάλει η Ουάσινγκτον κατά του Ιράν.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι δύο πετρελαιοφόρα εξερράγησαν και τυλίχθηκαν στις φλόγες στο νότιο τμήμα του Στενού του Ορμούζ, αφού προσέκρουσαν σε θαλάσσιες νάρκες κατά τη διέλευσή τους από ναρκοθετημένη ζώνη. Ωστόσο, ο αμερικανικός στρατός προχώρησε σε άμεση και κατηγορηματική διάψευση του περιστατικού, χαρακτηρίζοντας τις ιρανικές αναφορές πλήρως ψευδείς.
Ο Νταβίντ Χαλφά, ειδικός αναλυτής για ζητήματα Μέσης Ανατολής στο Ίδρυμα Ζαν Ζορές, εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για τις εξελίξεις. Όπως επεσήμανε, το Στενό του Ορμούζ κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια θανάσιμη παγίδα και για τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές, καθώς η λογική της στρατιωτικής κλιμάκωσης ξεφεύγει από κάθε έλεγχο, αυξάνοντας δραματικά τον κίνδυνο μιας γενικευμένης περιφερειακής σύγκρουσης.
Πολιτικές απειλές και το ενδεχόμενο ολοκληρωτικού πολέμου
Στο πολιτικό και διπλωματικό πεδίο, οι εκατέρωθεν προειδοποιήσεις λαμβάνουν τη μορφή τελεσσιγράφων. Ο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε απειλές κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, δηλώνοντας έτοιμος να διατάξει τον βομβαρδισμό σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και γεφυρών εντός του Ιράν, στην περίπτωση που η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας αρνηθεί να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, οι Φρουροί της Επανάστασης ξεκαθάρισαν ότι οι στρατιωτικές τους επιχειρήσεις και τα πλήγματα δεν πρόκειται να σταματήσουν, μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η ηρεμία στις νότιες ακτές της χώρας και στο Στενό του Ορμούζ. Παράλληλα, ο Μοχσέν Ρεζαεΐ, ο οποίος εκτελεί χρέη συμβούλου για στρατιωτικά θέματα του Ιρανού ανώτατου ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ, απηύθυνε μια σαφή προειδοποίηση: εάν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί συνεχιστούν για περισσότερο από δύο με τρεις ημέρες, το Ιράν θα περάσει επίσημα σε μια φάση «ολοκληρωτικής επίθεσης».
Οικονομικές επιπτώσεις και η κατάρρευση των διπλωματικών προσπαθειών
Η παρατεταμένη πολεμική σύρραξη, η οποία έχει ήδη κοστίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους –κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο– συνεχίζει να προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στη διεθνή οικονομία. Λόγω των συνεχιζόμενων εχθροπραξιών στις κρίσιμες θαλάσσιες διόδους, οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου καταγράφουν συνεχή άνοδο.
Κατά τις τελευταίες χρηματιστηριακές συνεδριάσεις, οι τιμές διαμορφώθηκαν ως εξής:
- Το πετρέλαιο διεθνούς αναφοράς Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας (συμβόλαια παράδοσης Σεπτεμβρίου) σημείωσε άνοδο κατά +4,60%, φτάνοντας στα 88,10 δολάρια το βαρέλι.
- Το αμερικανικό αργό WTI (West Texas Intermediate) (συμβόλαια παράδοσης Αυγούστου) παρουσίασε αύξηση κατά +4,48%, αγγίζοντας τα 82,49 δολάρια το βαρέλι.
Στο διπλωματικό προσκήνιο, οι μεσολαβητικοί δίαυλοι αντιμετωπίζουν τεράστια εμπόδια. Οι υπουργοί Εξωτερικών της Κίνας και του Πακιστάν –με το Ισλαμαμπάντ να διαδραματίζει ενεργό ρόλο μεσολαβητή ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη– απηύθυναν κοινή έκκληση προς τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Ζήτησαν την άμεση επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών στη βάση του «μνημονίου κατανόησης» που είχε υπογραφεί τη 17η Ιουνίου, το οποίο ωστόσο στην παρούσα φάση έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Το Πακιστάν υπογράμμισε την ανάγκη να υπάρξει άμεση αποκατάσταση της ομαλότητας και της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, προκειμένου να αποτραπεί μια ολοκληρωτική οικονομική και στρατιωτική καταστροφή με παγκόσμιες προεκτάσεις.
